گروه سیاسی- خبرگزاری آمریکایی سی ان ان چند روز قبل گزارش داد که «عربستان سعودی مایل به میانجیگری بین دولت ترامپ و ایران برای دستیابی به توافقی جدید در حوزه برنامه هستهای تهران است.»
سی ان ان در ادامه مدعی شد که ریاض نگران است که ایران اکنون بیشتر تمایل به دنبال کردن سلاح هستهای داشته باشد، زیرا محور مقاومت که مدتها بهعنوان عاملی بازدارنده در برابر حملات اسرائیل در نظر گرفته میشدند بهطور قابلتوجهی تضعیف شدهاند. عربستان سعودی امیدوار است که بتواند از روابط نزدیک خود با رئیسجمهور دونالد ترامپ برای ایجاد یک پل دیپلماتیک میان ایران و کاخ سفید استفاده کند.
مشخص نیست که آیا عربستان سعودی بهطور رسمی چنین پیشنهادی ارائه داده است یا نه، اما این اقدام نشاندهنده تمایل ریاض به استفاده از روابط بهبودیافتهاش با دشمن پیشین خود و تضمین جایگاهی در میز مذاکره برای یک توافق جدید احتمالی است.
عوض حیدرپور، نماینده ادوار مجلس در همین خصوص یعنی آمادگی بن سلمان برای میانجگری بین تهران و واشنگتن گفت: این مسئله هیچ تأثیری بر روند تصمیم گیری مسئولان جمهوری اسلامی ایران نمی گذارد چون یک اختلاف از قدیم بین دو کشور وجود دارد، ایران محور اصلی معادلات منطقه است اما عربستان نیز خود را محور اصلی تلقی می کند. از این رو میانجگری بن سلمان بین ایران و آمریکا نمی تواند هیچ مشکلی را حل کند و اگر هم تلاشی انجام دهد بی فایده خواهد بود.
وی درباره انتشار خبری در العربیه با موضوع «تلاش ترامپ برای مذاکره محرمانه با ایران»، با اشاره به مواضع رهبر معظم انقلاب و دولت مسعود پزشکیان راجع به مذاکره یادآور شد: ترامپ علاقمند به مذاکره با ایران است و تلاش می کند تا هر طور شده حتی به صورت پنهانی یک مذاکره ای بین دو کشور اتفاق بیفتد اما این تلاش او بی نتیجه خواهد بود.
این تحلیلگر اصولگرای مسائل سیاست خارجی اظهار کرد: مقامات ایران موضع واحدی را درباره مذاکره با آمریکا اتخاذ کردند. از این رو دیگر بحثی درباره مذاکره با آمریکا شکل نخواهد گرفت.
وی درباره نگاه دولت برای شکل دادن مذاکراتی با فرمول برجام گفت: برجام دیگر قابل زنده شدن نیست. متن برجام براساس شرایط سال ۲۰۱۵ میلادی نوشته شد بنابراین ۱۰ سال از تاریخ انشای برجام گذشته است و دیگر متن این توافق موضوعیتی ندارد که الان بخواهد در قالب فرمول آن گفتگوهای دیپلماتیک شکل بگیرد. اگر بخواهیم درباره موضوع هسته ای مذاکراتی انجام شود، نیازمند متن جدیدی هستیم که براساس پروتکلی بین ایران و آژانس تنظیم شود.
علی بیگدلی، تحلیلگر مسائل سیاست خارجی، هم درباره این موضوع به سایت اصولگرای نامهنیوز گفت: «محمد بنسلمان در خاورمیانه موقعیت خاصی دارد. او روابط نزدیکی با آمریکا، روسیه، ژاپن و کره جنوبی برقرار کرده است و سیاستمداری موفق محسوب میشود. پوتین و ترامپ نیز موافقت کردهاند که در ریاض دیدار کنند که نشاندهنده موقعیت خاص عربستان در دوره کنونی است. ایران هم نیم نگاهی به ظرفیت میانجیگری عربستان دارد و شاید سفر آقای عراقچی به عمان بیارتباط با این موضوع نباشد. در مجموع به نظر میرسد که بنسلمان توانایی میانجیگری میان ایران و آمریکا را دارد».
او ادامه داد: «واقعیت این است که ترامپ در صورتی که نتواند با طرف مقابلش به نتیجه برسد، سیاست فشار را در پیش میگیرد. همین وضعیت را در قبال اتحادیه اروپا نیز پیاده کرده است و تنها استثنا در این زمینه، پوتین است که به دلیل توانمندیهای هستهای روسیه، در جایگاه متفاوتی قرار دارد و ترامپ سعی میکند با او به نحوی کنار بیاید».
این تحلیلگر مسائل سیاست خارجی همچنین بیان کرد: «منطقه خاورمیانه یکی از ثروتمندترین مناطق جهان است و حدود ۴۵ درصد انرژی نفت و گاز دنیا را تأمین میکند؛ بنابراین برقراری امنیت در آن ضروری است. منطقه باید به سمت آرامش بیشتری حرکت کند، چراکه غربیها نیز تمایل دارند در اینجا سرمایهگذاری کنند. کشورهای غربی با مشکلات اقتصادی و تورم مواجه هستند؛ برای مثال، فرانسه با کاهش ۹ درصدی اشتغال روبهرو شده است. به همین دلیل میتوان دریافت که غربیها تمایل زیادی برای حضور اقتصادی در کشورهای منطقه دارند».
بیگدلی اضافه کرد: «توافق میان ایران و آمریکا میتواند برای بنسلمان نیز مفید باشد زیرا عربستان بیشترین سرمایهگذاری را در منطقه انجام میدهد و شواهدی نشان میدهد که این کشور در حال تغییر مسیر به سوی مدرنیزاسیون است. عربستان با قطر در زمینه میانجیگری تفاوتهای اساسی دارد زیرا عربستان به نوعی رهبر کشورهای حوزه خلیج فارس است که قطر چنین موقعیتی را ندارد».
با این حال مقامات سعودی چشمانداز فعلی منطقه را فرصتی تاریخی برای کاهش تنشها با ایران و بهبود روابط میدانند و تأکید دارند که نمیخواهند در هیچ رویارویی میان آمریکا یا اسرائیل با ایران نقش داشته باشند.
همچنین، آنها نگرانند که ایران در شرایطی که به حاشیه رانده شده، تمایل بیشتری به تولید سلاح هستهای داشته باشد و توافقی جدید را راهی برای جلوگیری از این روند میبینند. آنها بر این باورند که ایرانِ بهشدت تضعیفشده به نفع عربستان سعودی نیست، زیرا ریاض سیاست خارجی خود را بازنگری کرده و اولویت را به منافع اقتصادیاش داده است و بیثباتی بیشتر در منطقه را مانعی برای پیشرفت میداند.